CBAM Kapsamı: 6 Ürün Grubu İçin Temel Rehber
CBAM kapsamı, Avrupa Birliği’ne ithal edilen demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen ürünlerinde üretimden kaynaklanan gömülü emisyonların izlenmesini ifade eder. Türkiye’den AB’ye satış yapan firmalar için bu mekanizma; ürün sınıflandırması, üretim tesisi verisi, müşteri beyanı ve karbon maliyeti açısından doğrudan ticari etki doğurur. 2026 sonrası risk, yalnızca rapor vermek değil, AB alıcısının sertifika ve beyan yükünü destekleyecek doğru veriyi zamanında sağlayabilmektir.
CBAM kapsamı neden 6 ürün grubu üzerinden okunmalıdır?
CBAM kapsamı, ilk aşamada karbon yoğunluğu yüksek belirli sektörlere odaklanır. European Commission CBAM Sectors sayfası mevcut sektörleri çimento, alüminyum, gübre, demir-çelik, hidrojen ve elektrik olarak açıklar.
“This Regulation establishes a carbon border adjustment mechanism.” [[Regulation (EU) 2023/956, Article 1]]
Bu mekanizma, AB Emisyon Ticaret Sistemi (sera gazı salımlarına fiyat uygulayan piyasa sistemi) ile ithal ürünler arasındaki karbon maliyeti farkını azaltmayı hedefler. Regulation (EU) 2023/956, AB’ye ithal edilen belirli mallarda gömülü emisyonlara ilişkin karbon sınır düzenleme mekanizmasını kuran ana mevzuattır.
| CBAM odağı | Firma sorusu | Uyum sonucu |
|---|---|---|
| Ürün kapsamı | Ürün resmi listeye giriyor mu? | Kapsam kararı verilir |
| Emisyon verisi | Üretim verisi izlenebilir mi? | Beyan altyapısı kurulur |
| Mali etki | Sertifika maliyeti doğar mı? | Fiyatlama güncellenir |
Pratik sonuç olarak firma, “ürünümüz metal” veya “ürünümüz enerji ürünü” gibi genel ifadelerle karar vermemelidir. Ürün teknik tanımı, eşya sınıflandırması, üretim yeri ve müşteri rolü aynı dosyada kontrol edilmelidir.
CBAM nedir?

CBAM, Carbon Border Adjustment Mechanism ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede sınırda karbon düzenleme mekanizması olarak kullanılır.
European Commission Carbon Border Adjustment Mechanism sayfası CBAM’ı, AB’ye ithal edilen belirli malların üretiminde ortaya çıkan gömülü karbon emisyonları için bir fiyat ödendiğini doğrulamaya yarayan sistem olarak açıklar. Bu tanım, mekanizmanın yalnızca çevresel raporlama değil, ticari maliyet ve veri doğruluğu meselesi olduğunu gösterir.
CBAM bir ürün güvenliği testi değildir. CE işareti, AB Uygunluk Beyanı veya teknik dosya yerine geçmez; fakat AB pazarına girişte ürün bazlı veri talebi oluşturduğu için teknik uyum yönetiminin parçası haline gelir.
Pratik sonuç olarak ihracatçı, “AB müşterisi isterse bakarız” yaklaşımıyla ilerlememelidir. Ürün bazlı kapsam kararı ve emisyon veri akışı, teklif aşamasından önce hazırlanmalıdır.
1. Demir-çelik ürünleri: En yoğun kapsam riski nerede doğar?
Demir-çelik, CBAM’ın en görünür ürün grubudur. Hammadde, yarı mamul, yassı ürün, uzun ürün, boru, bağlantı elemanı veya bazı işlenmiş ürünler kapsam analizine konu olabilir.
Risk yalnızca ürünün çelik olmasından doğmaz. Ürünün resmi listeyle eşleşmesi, üretim rotası, tesis bilgisi ve AB’ye ithalat rolü birlikte değerlendirilmelidir.
Demir-çelikte kapsam kararı nasıl verilir?
İlk adım, ticari ürün adını teknik tanımdan ayırmaktır. “Çelik profil”, “sac parça” veya “metal bağlantı elemanı” gibi ifadeler, kapsam kararı için tek başına yeterli değildir.
İkinci adım, ürünün Regulation (EU) 2023/956 kapsamındaki resmi ürün listesiyle eşleşip eşleşmediğini kontrol etmektir. EUR-Lex kaydı, tüzüğün karbon sınır düzenleme mekanizmasını kurduğunu ve kapsamı tüzük ekleri üzerinden belirlediğini gösterir.
| Kontrol noktası | Gerekli kanıt | Hata riski |
|---|---|---|
| Teknik tanım | Çizim ve ürün açıklaması | Yanlış karar |
| Üretim rotası | Tesis ve proses bilgisi | Hatalı veri |
| Müşteri rolü | AB ithalat ilişkisi | Sözleşme riski |
Pratik sonuç olarak demir-çelik ihracatçısı, her ürün ailesi için ayrı kapsam analiz notu hazırlamalıdır. Aynı malzeme grubundaki iki ürün, farklı teknik sınıflandırma nedeniyle farklı sonuca gidebilir.
2. Alüminyum ürünleri: Üretim yöntemi neden kritik hale gelir?
Alüminyum, enerji yoğun üretim yapısı nedeniyle CBAM içinde özel dikkat gerektirir. Birincil alüminyum üretimi ile geri kazanılmış girdiye dayalı üretim aynı emisyon profiline sahip olmayabilir.
AB alıcısı, ürünün yalnızca alüminyum olduğunu bilmekle yetinmez. Üretim yöntemi, enerji kaynağı, üretim tesisi ve ürün sınıflandırması birlikte istenebilir.
Alüminyumda veri ayrımı nasıl yapılmalıdır?
Birincil üretim cevherden başlayan enerji yoğun bir süreçtir. İkincil üretim ise hurda veya geri kazanılmış malzeme kullanımına dayanabilir; ancak bu durum otomatik olarak kapsam dışı sonucunu doğurmaz.
Üretim yöntemi, gömülü emisyon hesabını ve müşteri veri talebini etkiler. Bu nedenle ürün dosyasında üretim rotası açıkça belirtilmelidir.
| Ürün görünümü | Sorulacak soru | Dosya çıktısı |
|---|---|---|
| Külçe veya billet | Üretim rotası nedir? | Tesis veri formu |
| Levha veya profil | Listeyle eşleşiyor mu? | Kapsam notu |
| İşlenmiş parça | Ana malzeme nedir? | Teknik değerlendirme |
Pratik sonuç olarak alüminyum tedarikçisi, tek ortalama veriyle tüm ürünleri açıklamamalıdır. Üretim tesisi, ürün tipi ve veri dönemi ayrı izlenmelidir.
3. Çimento ürünleri: Klinker ve proses emisyonu neden belirleyicidir?
Çimento, yalnızca yakıt tüketimi nedeniyle değil, üretim prosesinden doğan emisyonlar nedeniyle de CBAM açısından hassastır. Özellikle klinker üretimi, emisyon yükünün anlaşılmasında merkezi rol oynar.
Ürün adı bu grupta da yeterli değildir. Çimento türü, klinker etkisi, tesis bilgisi ve üretim dönemi birlikte değerlendirilmelidir.
Çimentoda kapsam dosyası nasıl kurulmalıdır?
Çimento dosyası ürün tipiyle başlamalıdır. Ürünün bileşimi, üretim prosesi ve emisyon verisinin hangi dönemden geldiği dosyada görünür olmalıdır.
European Commission CBAM Sectors sayfası çimentoyu CBAM sektörleri arasında açıkça sayar. Bu nedenle çimento ihracatçısı kapsam dışı varsayımıyla ilerlememelidir.
| Teknik unsur | Neden gerekli? | Pratik belge |
|---|---|---|
| Ürün tipi | Liste kontrolü sağlar | Ürün tanım notu |
| Klinker etkisi | Proses emisyonunu etkiler | Üretim açıklaması |
| Tesis verisi | Beyana dayanak olur | Emisyon tablosu |
Pratik sonuç olarak çimento ihracatçısı, ürün etiketinden önce üretim verisini yönetmelidir. AB müşterisinin talebi çoğu zaman ürün adı değil, üretim ve emisyon dayanağıdır.
4. Gübre ürünleri: Kimyasal proses verisi neden erken toplanmalıdır?
Gübre ürünleri, kimyasal üretim süreçleri nedeniyle CBAM içinde yer alır. Amonyak ve azotlu ürün yapısı, kapsam ve emisyon değerlendirmesinde kritik olabilir.
Bu grupta tedarik zinciri verisi çoğu zaman tek firmanın elinde bulunmaz. Hammadde tedarikçisi, üretici ve ihracatçı arasındaki bilgi akışı kurulmadan AB alıcısına güvenilir beyan verilemez.
Gübrede kapsam riski nerede büyür?
Risk, ürün adının genel kalmasıyla büyür. “Gübre”, “kimyasal ürün” veya “tarımsal girdi” gibi ifadeler, resmi ürün listesiyle eşleştirme yapılmadan yeterli değildir.
Ürün formülü, üretim yöntemi ve ara girdiler birlikte incelenmelidir. Regulation (EU) 2023/956 kapsamında gübre ürünleri de ilk odak sektörler arasında yer alır.
| Firma tipi | Veri sorumluluğu | Eksiklik sonucu |
|---|---|---|
| Üretici | Proses ve emisyon verisi | Yanlış beyan |
| Tedarikçi | Girdi bilgisi | Eksik hesaplama |
| İhracatçı | Müşteri veri akışı | Ticari gecikme |
Pratik sonuç olarak gübre ihracatçısı, müşteri talebi gelmeden önce veri sahiplerini belirlemelidir. Üretim ve girdi bilgisi sonradan toplanırsa teslim takvimi etkilenebilir.
5. Elektrik: Fiziksel ürün yerine kaynak verisi neden öne çıkar?
Elektrik, depolanan klasik bir sanayi ürünü gibi değerlendirilmez. Bu nedenle CBAM açısından üretim kaynağı, teslim miktarı ve ölçüm dönemi daha belirleyicidir.
Elektrik ithalatında emisyon etkisi, üretimin hangi kaynaklardan geldiğine bağlıdır. Fosil kaynak, yenilenebilir kaynak veya karma üretim yapısı farklı veri ihtiyacı doğurabilir.
Elektrikte CBAM dosyası ne içermelidir?
Elektrik dosyası, yalnızca fatura ve miktar kaydıyla sınırlı kalmamalıdır. Üretim kaynağı, teslim dönemi ve ölçüm kayıtları aynı veri zincirinde tutulmalıdır.
European Commission CBAM Sectors sayfası elektrik sektörünü CBAM’ın mevcut sektörleri arasında sayar. Bu durum, enerji ticaretinde kaynak izlenebilirliğini temel uyum başlığı haline getirir.
| Kontrol alanı | Sorulacak soru | Beklenen kayıt |
|---|---|---|
| Üretim kaynağı | Elektrik nasıl üretildi? | Kaynak beyanı |
| Teslim miktarı | Ne kadar teslim edildi? | Ölçüm kaydı |
| Dönem bilgisi | Hangi dönem verisi? | Zaman kaydı |
Pratik sonuç olarak elektrik ticaretinde CBAM hazırlığı, sözleşme ve ölçüm sistemleriyle birlikte yürütülmelidir. Sadece fatura verisi, emisyon izlenebilirliği için çoğu durumda yeterli olmaz.
6. Hidrojen: Üretim yöntemi neden ürün adından daha önemlidir?
Hidrojen, CBAM kapsamındaki stratejik ürün gruplarından biridir. Aynı ürün adı altında farklı üretim yöntemleri bulunabilir ve bu yöntemler farklı emisyon sonuçları doğurabilir.
Düşük karbonlu, yenilenebilir kaynaklı veya fosil kaynaklı üretim ayrımı yalnızca pazarlama diliyle ele alınamaz. Üretim yöntemi ve enerji kaynağı ölçülebilir veriyle desteklenmelidir.
Hidrojende hangi kanıtlar gerekir?
Hidrojen dosyasında üretim yöntemi, enerji kaynağı, üretim tesisi ve veri dönemi yer almalıdır. AB alıcısına sunulan bilgi, ölçülebilir ve izlenebilir olmalıdır.
European Commission CBAM Sectors sayfası hidrojeni CBAM sektörleri arasında açıkça gösterir. Bu nedenle hidrojen ihracatçısı yalnızca “temiz enerji ürünü” ifadesiyle uyum kanıtı oluşturamaz.
| Üretim bilgisi | Uyum etkisi | Belge türü |
|---|---|---|
| Enerji kaynağı | Emisyon hesabını etkiler | Kaynak beyanı |
| Tesis bilgisi | Veri izini kurar | Tesis tanımı |
| Üretim dönemi | Beyan dönemini belirler | Dönemsel veri |
Pratik sonuç olarak hidrojen ihracatçısı, müşteri sunumu ile mevzuat verisini ayırmalıdır. AB alıcısına verilen beyan, teknik veriyle desteklenmelidir.
6 ürün grubu için karşılaştırmalı risk matrisi
Altı ürün grubu aynı mevzuat çatısı altında yer alır; ancak aynı veri mantığıyla değerlendirilmez. Her sektörün risk merkezi farklıdır.
Demir-çelikte üretim rotası öne çıkar. Alüminyumda enerji yoğunluğu, çimentoda proses emisyonu, gübrede kimyasal girdi, elektrikte üretim kaynağı, hidrojende üretim yöntemi belirleyicidir.
| Ürün grubu | Ana veri odağı | En sık hata |
|---|---|---|
| Demir-çelik | Üretim rotası | Ticari adla karar |
| Alüminyum | Enerji ve tesis | Tek veri kullanımı |
| Çimento | Proses ve bileşim | Klinkeri dışlama |
| Gübre | Kimyasal proses | Girdi verisini atlama |
| Elektrik | Üretim kaynağı | Faturayı yeterli sayma |
| Hidrojen | Üretim yöntemi | Pazarlama beyanına dayanma |
Pratik sonuç olarak firma, CBAM dosyasını tek ürün listesi şeklinde değil, ürün grubu bazlı karar matrisi şeklinde kurmalıdır. Böylece her sektör için farklı veri ihtiyacı görünür hale gelir.
CBAM karar akışı nasıl kurulmalıdır?
Kapsam analizi, satıştan sonra yapılan evrak kontrolü olmamalıdır. Doğru yöntem, ürün teknik tanımından başlayıp AB müşterisine verilecek veri paketine kadar ilerleyen bir karar akışıdır.
ÜRÜN TEKNİK TANIMI
│
▼
RESMİ ÜRÜN LİSTESİ KONTROLÜ
│
▼
MENŞE VE ÜRETİM YERİ AYRIMI
│
▼
GÖMÜLÜ EMİSYON VERİSİ
│
▼
AB MÜŞTERİSİNE VERİ PAKETİ
│
▼
2026 SONRASI SERTİFİKA MALİYETİ ETKİSİ
Bu akışta en sık hata, menşe ile üretim yerinin aynı veri gibi görülmesidir. Menşe, gümrük ve ticaret kökeniyle ilgilidir; üretim yeri ise emisyon verisinin hangi tesis üzerinden izleneceğini gösterir.
Pratik sonuç olarak kapsam analiz notu, hem dış ticaret hem kalite hem finans ekibinin okuyabileceği şekilde yazılmalıdır. Tek departmanın yorumuna bırakılan karar, müşteri görüşmesinde zayıf kalır.
2026 sonrası sistemde kim hangi rolü üstlenir?
2023-2025 dönemi geçiş dönemiydi. European Commission 1 Ocak 2026 itibarıyla CBAM kurallarının yürürlüğe girdiğini ve nihai rejimin başladığını duyurmuştur.
Nihai rejimde AB tarafındaki ithalatçı veya yetkili beyan sahibi, beyan ve sertifika süreçlerini yürütür. Ancak Türkiye’deki üretici veya ihracatçı, doğru üretim ve emisyon verisini sağlamazsa bu beyan zinciri eksik kalır.
| Taraf | Ana sorumluluk | Türkiye’deki etki |
|---|---|---|
| AB ithalatçısı | Beyan ve sertifika | Veri talep eder |
| Türkiye üreticisi | Üretim verisi | Dosya kurar |
| Dış ticaret firması | Bilgi akışı | Sözleşme riskini taşır |
Pratik sonuç olarak “yükümlülük AB ithalatçısında” cümlesi, Türkiye’deki firmayı pasif bırakmamalıdır. Veri sağlayamayan tedarikçi, fiyat pazarlığında ve tedarikçi seçiminde zayıflar.
Yetkili beyan sahibi ve kayıt sistemi neden önemlidir?
Yetkili beyan sahibi, CBAM kapsamındaki malların AB’ye ithalatında sorumlu aktör olarak çalışır. European Commission CBAM Registry and Reporting sayfası, 2026 sonrası nihai kayıt sisteminin ithalatçılara ve tesis operatörlerine yönelik olduğunu belirtir.
Komisyonun yetkilendirme sürecine ilişkin açıklaması, ithalatçıların ve dolaylı gümrük temsilcilerinin 1 Ocak 2026’dan itibaren CBAM mallarını ithal edebilmek için yetkili beyan sahibi statüsüne başvurabilmesini konu alır.
Türkiye’deki ihracatçı bu statünün sahibi olmayabilir. Buna rağmen ürün ve emisyon verisi, AB tarafındaki beyan sahibinin dosyasını doğrudan etkiler.
Pratik sonuç olarak Türkiye’deki firma, müşteri talep formunu sıradan kalite evrakı gibi görmemelidir. Bu form, AB tarafındaki beyan ve sertifika yükünün veri kaynağı olabilir.
CBAM sertifika maliyeti fiyatlamayı nasıl etkiler?
CBAM sertifikası, gömülü emisyonların mali karşılığıyla bağlantılıdır. European Commission Price of CBAM Certificates sayfası, 2026’daki üç aylık fiyatların ilgili çeyrekte AB’ye ithal edilen CBAM mallarındaki emisyonlara uygulanacağını açıklar.
Bu maliyet Türkiye’deki ihracatçı tarafından doğrudan ödenmeyebilir. Ancak AB alıcısı bu maliyeti tedarikçi seçimine, fiyat pazarlığına, sözleşme hükümlerine ve veri talep sıklığına yansıtabilir.
| Sözleşme alanı | Neden gerekli? | Risk azalımı |
|---|---|---|
| Veri formatı | Beyanı destekler | Eksik bilgi azalır |
| Veri takvimi | Dönem uyumu sağlar | Gecikme azalır |
| Maliyet hükmü | Fiyat etkisini düzenler | Uyuşmazlık azalır |
Pratik sonuç olarak ihracat teklifinde CBAM etkisi ayrı bir karar kalemi olarak ele alınmalıdır. Veri hazırlama süresi, doğrulama ihtiyacı ve müşteri destek yükü fiyatın dışında bırakılmamalıdır.
Türkiye menşeli ürünlerde risk neden büyür?
Türkiye, AB üyesi olmadığı için Türkiye’den AB’ye gönderilen kapsamdaki ürünler genel CBAM kontrol mantığına girer. Bu durum, özellikle sanayi girdisi sağlayan firmalarda veri ve maliyet baskısı oluşturur.
Risk yalnızca büyük üreticilerle sınırlı değildir. Ara mal tedarikçileri, fason üreticiler ve dış ticaret firmaları da AB müşterilerinden veri talebi alabilir.
| Karar alanı | Ana soru | Belge |
|---|---|---|
| Menşe | Ürün hangi ülke kökenli? | Menşe kaydı |
| Üretim yeri | Veri hangi tesise ait? | Tesis formu |
| Sevkiyat | Hangi AB teslimi? | Teslim dosyası |
Pratik sonuç olarak Türkiye’deki firma, menşe kaydıyla emisyon dosyasını aynı şey sanmamalıdır. Menşe ticari kökeni, emisyon dosyası ise üretim verisinin izini gösterir.
Kapsam analiz notu nasıl yazılmalıdır?
Kapsam analiz notu, tek cümlelik “kapsamdadır” veya “kapsam dışıdır” beyanı olmamalıdır. Kararın hangi teknik veriye göre verildiği açık yazılmalıdır.
Notta ürün teknik tanımı, malzeme yapısı, sınıflandırma yaklaşımı, üretim yeri, müşteri rolü ve emisyon verisi ihtiyacı bulunmalıdır. Kapsam dışı karar veriliyorsa, bu kararın dayanağı da kayıt altına alınmalıdır.
| Bölüm | İçerik | Kontrol amacı |
|---|---|---|
| Ürün tanımı | Teknik ad ve malzeme | Liste eşleşmesi |
| Sınıflandırma | Resmi ürün kontrolü | Kapsam kararı |
| Üretim verisi | Tesis ve proses | Veri izlenebilirliği |
Pratik sonuç olarak kapsam analiz notu, müşteri talebi geldiğinde hız kazandırır. Ayrıca satış, kalite, üretim ve finans ekiplerinin aynı karara bakmasını sağlar.
CBAM teknik kanıt dosyası hangi belgeleri içermelidir?
CBAM teknik kanıt dosyası, klasik ürün uygunluk dosyasından farklıdır. Burada odak, ürünün güvenli çalışması değil, üretimden kaynaklanan gömülü emisyon verisinin izlenebilirliğidir.
Dosyada ürün kapsam analiz notu, üretim tesisi bilgisi, ana proses açıklaması, veri dönemi, hesaplama yaklaşımı ve müşteriye verilen beyanlar yer almalıdır. Gerektiğinde doğrulama raporları ayrı bölümde saklanmalıdır.
| Dosya bölümü | Gerekçe | Kullanım anı |
|---|---|---|
| Kapsam kararı | Liste kontrolü | Teklif öncesi |
| Emisyon verisi | Beyan desteği | Müşteri talebinde |
| Sözleşme eki | Risk paylaşımı | Sipariş öncesi |
Pratik sonuç olarak firma, CBAM verisini yalnızca çevre veya sürdürülebilirlik biriminin klasöründe tutmamalıdır. Satış ve dış ticaret ekipleri, müşteriye hangi verinin verileceğini bilmelidir.
CBAM, CE işareti veya AB Uygunluk Beyanı yerine geçer mi?
CBAM, CE işareti yerine geçmez. CE işareti, ürünün ilgili AB teknik mevzuatına uygunluğunu gösteren ayrı bir işaretleme rejimidir.
CBAM ise belirli ürünlerde gömülü emisyon verisi ve karbon maliyeti yönetimine odaklanır. Örneğin bir elektrikli ekipman CE mevzuatına tabi olabilir; aynı tedarik zincirinde alüminyum veya çelik girdi için CBAM veri talebi de doğabilir.
| Dosya türü | Ana amaç | Tipik kanıt |
|---|---|---|
| Ürün uygunluk dosyası | Teknik mevzuat uyumu | Beyan ve test kaydı |
| CBAM dosyası | Emisyon verisi | Kapsam ve tesis verisi |
| Sözleşme dosyası | Ticari risk paylaşımı | Veri ve maliyet hükmü |
Pratik sonuç olarak teknik ekip, “uygunluk belgesi var” diyerek CBAM talebini kapatmamalıdır. CBAM için ayrı veri seti hazırlanmalıdır.
Şirket içi görev dağılımı nasıl yapılmalıdır?
CBAM hazırlığı tek departman işi değildir. Üretim, kalite, çevre, satın alma, finans, satış ve dış ticaret ekipleri aynı veri zincirine bağlıdır.
İlk aşamada ürün listesi çıkarılır. İkinci aşamada altı ürün grubu ile eşleşen ürünler belirlenir. Üçüncü aşamada müşteri taleplerine verilecek standart cevap formatı hazırlanır.
| Ekip | Görev | Çıktı |
|---|---|---|
| Üretim | Proses verisi | Tesis bilgi formu |
| Çevre | Emisyon verisi | Hesaplama kaydı |
| Satış | Müşteri iletişimi | Veri paylaşım formu |
| Finans | Maliyet etkisi | Fiyat analiz notu |
| Satın alma | Girdi bilgisi | Tedarikçi veri formu |
Pratik sonuç olarak CBAM sorumluluğu tek kişiye bırakılmamalıdır. Bir ürün sevkiyata çıkmadan önce veri sahibinin kim olduğu açık olmalıdır.
CBAM sertifika fiyatı nasıl hesaplanır?
CBAM sertifika fiyatı, AB ithalatçısının kapsamdaki ürünler için karşılaşacağı maliyet etkisinin merkezinde yer alır. European Commission Price of CBAM Certificates sayfasına göre Komisyon, fiyatı Regulation (EU) 2023/956 Madde 21 ve Commission Implementing Regulation (EU) 2025/2548 uyarınca hesaplayıp yayımlar.
Fiyatlama yöntemi, CBAM sertifikası fiyatının European Union Emissions Trading System tahsisatlarının ortalama fiyatını yansıtmasını amaçlar. Komisyon, sertifika fiyatını açık artırmaya çıkarılan AB emisyon tahsisatlarının ağırlıklı ortalama takas fiyatları üzerinden hesaplar. Böylece AB içindeki üreticiler ile AB’ye ithal edilen kapsamdaki ürünler arasında karbon maliyeti bakımından paralel bir yapı kurulması hedeflenir.
| CBAM sertifika fiyatı | Yayın tarihi | Fiyat (€) |
|---|---|---|
| Q1 2026 | 7 Nisan 2026 | 75,36 |
| Q2 2026 | 6 Temmuz 2026 | İlgili mevzuatın güncel sürümüne bakılmalıdır |
| Q3 2026 | 5 Ekim 2026 | İlgili mevzuatın güncel sürümüne bakılmalıdır |
| Q4 2026 | 4 Ocak 2027 | İlgili mevzuatın güncel sürümüne bakılmalıdır |
2026 yılında fiyatlar her takvim çeyreği için ayrı yayımlanır. Komisyon, ilgili çeyreğin bitimini izleyen ilk takvim haftasında fiyatı hesaplar; bu fiyat, o çeyrekte AB’ye ithal edilen CBAM kapsamındaki malların emisyonlarına karşılık gelen sertifika satışlarında uygulanır. 2027’den itibaren ise Komisyonun haftalık fiyat yayımlaması öngörülür.
Bu nedenle Türkiye’deki ihracatçı için sertifika fiyatı doğrudan kendi ödediği bir sınır vergisi gibi görülmemelidir. Ancak AB alıcısının maliyet hesabı, fiyat pazarlığı, tedarikçi seçimi ve sözleşmedeki karbon maliyeti hükümleri üzerinde doğrudan etkili olabilir.
Pratik sonuç olarak teklif aşamasında yalnızca ürün bedeli değil, ürünün gömülü emisyon verisi, veri doğrulama yükü ve CBAM sertifika fiyatı etkisi birlikte değerlendirilmelidir. Sertifika fiyatı değiştikçe, AB alıcısının aynı ürün için beklediği veri kalitesi ve maliyet paylaşımı şartları da değişebilir.
CBAM hazırlık kontrol listesi
Aşağıdaki liste, ürün bazlı ilk iç kontrol için kullanılabilir. Her madde, firma içi karar dosyasında kanıtla desteklenmelidir.
- Ürün teknik adı ve ticari adı ayrı yazılır.
- Ürün altı CBAM ürün grubuyla karşılaştırılır.
- Resmi ürün listesi üzerinden kapsam kararı verilir.
- Menşe ve üretim yeri ayrı kayda alınır.
- Üretim tesisi ve üretim rotası belirlenir.
- Gömülü emisyon verisinin sahibi atanır.
- AB müşterisine verilecek veri formatı hazırlanır.
- Sözleşmede veri, takvim ve maliyet hükümleri kontrol edilir.
- Kapsam dışı karar varsa teknik gerekçe saklanır.
- Her ürün grubu için karar matrisi yılda en az bir kez gözden geçirilir.
Pratik sonuç olarak CBAM hazırlığı, tek seferlik belge üretimi değildir. Ürün, üretim tesisi veya müşteri rolü değiştiğinde karar yeniden kontrol edilmelidir.
SSS / FAQ
CBAM kapsamı hangi ürün gruplarını içerir?
Mevcut aşamada demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen ürün gruplarını içerir. Nihai karar ürün adına göre değil, Regulation (EU) 2023/956 ve resmi ürün listesine göre verilmelidir.
CBAM Türkiye’den AB’ye ihracat yapan firmaları etkiler mi?
Evet. Türkiye’den AB’ye gönderilen kapsamdaki ürünler, AB ithalatçısının CBAM beyanı ve sertifika yönetimi nedeniyle veri talebine konu olabilir. Türkiye’deki üretici veya ihracatçı, doğru üretim ve emisyon verisini sağlayamadığında ticari riskle karşılaşır.
2026’da CBAM açısından ne değişti?
2023-2025 dönemi geçiş dönemiydi. 2026 itibarıyla nihai rejim başlamış; yetkili beyan sahibi, kayıt sistemi ve sertifika maliyeti gibi başlıklar öne çıkmıştır.
CBAM sertifikasını Türkiye’deki ihracatçı mı satın alır?
Genel yapıda CBAM sertifikası yükü AB’deki yetkili beyan sahibi veya ithalatçı tarafında yönetilir. Ancak Türkiye’deki ihracatçı, bu beyanın doğru yapılması için ürün ve emisyon verisi sağlamak zorunda kalabilir.
Ürün adında demir veya alüminyum geçmiyorsa CBAM açısından risk biter mi?
Hayır. Ticari ürün adı her zaman kapsam kararını göstermez. Ürünün malzemesi, teknik tanımı, eşya sınıflandırması ve resmi ürün listesiyle ilişkisi birlikte incelenmelidir.
CBAM için test raporu yeterli midir?
Hayır. CBAM, ürün performans testi değil, gömülü emisyon verisi ve kapsam kararına ilişkin kanıt gerektirir. Test raporu ürün mevzuatı için yararlı olabilir; ancak emisyon verisi yerine geçmez.
CBAM kapsamı dışında kalan ürünler için dosya tutulmalı mı?
Evet. Kapsam dışı kararının hangi teknik gerekçeyle verildiği saklanmalıdır. AB müşterisi veya iç denetim, bu kararın dayanağını görmek isteyebilir.
Kontrol sorusu
AB’ye gönderdiğiniz ürünlerde demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik veya hidrojen bağlantısı varsa, her ürün için kapsam kararını hangi teknik tanım, üretim tesisi verisi ve müşteri beyan formatıyla kanıtlayabilirsiniz?
Kaynaklar ve resmi dayanaklar / Key References
Regulation (EU) 2023/956 – CBAM’ın ana tüzüğü ve ürün kapsamının temel hukuki dayanağıdır.
Consolidated Regulation (EU) 2023/956 – Tüzüğün güncel birleştirilmiş metni ve değişiklik geçmişi için kullanılır.
European Commission Carbon Border Adjustment Mechanism – CBAM için Komisyonun ana açıklama ve uygulama sayfasıdır.
European Commission CBAM Legislation and Guidance – CBAM mevzuatı, rehberleri ve uygulama araçları için resmi kaynak merkezidir.
European Commission CBAM Registry and Reporting – 2026 sonrası kayıt ve raporlama süreçleri için resmi Komisyon sayfasıdır.
European Commission Price of CBAM Certificates – CBAM sertifika fiyatının hesaplanması, 2026 çeyreklik fiyatları ve 2027 sonrası fiyatlama yöntemi için resmi Komisyon sayfasıdır.
Last updated: Haziran 2026